CFO na etat czy zewnętrzny CFO – co wybrać?
Firma rośnie, właściciel coraz więcej czasu poświęca finansom, księgowość nie odpowiada na pytania zarządcze, a decyzje o cenach, inwestycjach, finansowaniu czy płynności zaczynają wymagać regularnej analizy. Wtedy pojawia się pytanie: CFO na etat czy zewnętrzny CFO?
Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdej firmy. Pełnoetatowy dyrektor finansowy może być uzasadniony tam, gdzie skala i częstotliwość decyzji wymagają stałej obecności członka kadry zarządzającej. Zewnętrzny CFO może natomiast zapewnić podobny poziom kompetencji przy mniejszym wymiarze zaangażowania, gdy firma potrzebuje zarządzania finansami, ale nie potrzebuje jeszcze takiej osoby przez pięć dni w tygodniu.
Dlatego decyzja CFO na etat czy zewnętrzny CFO powinna wynikać z realnego zakresu pracy, a nie z samego obrotu firmy lub przekonania, że „na tym etapie powinniśmy już mieć CFO”.
Jeżeli chcesz najpierw określić, jakiego zakresu zarządzania finansami potrzebuje Twoja firma, w EkspertOnline możesz wybrać eksperta z obszaru dyrektora finansowego i omówić konkretną sytuację biznesową. Jeśli chcesz wcześniej zobaczyć model współpracy, sprawdź jak działa EkspertOnline.
Czym różni się CFO na etat od zewnętrznego CFO?
Najważniejsza różnica dotyczy modelu zaangażowania, a nie samej nazwy stanowiska.
CFO na etat jest częścią organizacji w pełnym wymiarze. Uczestniczy w bieżącym zarządzaniu, pracuje z zarządem i zespołem finansowym, może odpowiadać za rozwój funkcji finansowej oraz stale uczestniczyć w decyzjach biznesowych.
Zewnętrzny CFO wykonuje funkcję dyrektora finansowego w uzgodnionym zakresie i wymiarze. Może pracować kilka lub kilkanaście dni w miesiącu, prowadzić cykliczne spotkania zarządcze, budować budżet i prognozy, zarządzać płynnością, wspierać finansowanie albo rozwijać raportowanie.
W obu modelach kluczowe jest jedno: CFO nie powinien być po prostu „droższym księgowym”. Jego rolą jest przekładanie danych finansowych na decyzje zarządcze.
Rekomendowani eksperci:
CFO na etat czy zewnętrzny CFO – pięć pytań przed decyzją
1. Ile pracy dla CFO naprawdę ma firma?
Jeżeli dyrektor finansowy miałby przez większość tygodnia wykonywać zadania operacyjne, które może realizować kontroler, główna księgowa lub analityk, pełny etat może być źle wykorzystany.
Z drugiej strony, jeżeli firma prowadzi wiele spółek, ma rozbudowaną strukturę finansowania, częste transakcje, inwestycje, duży zespół finansowy i codziennie podejmuje decyzje wymagające udziału CFO, kilka dni pracy miesięcznie może być niewystarczające.
Najpierw warto więc rozpisać zadania, ich częstotliwość i poziom odpowiedzialności.
2. Czy potrzebna jest stała obecność w organizacji?
Pełnoetatowy CFO ma przewagę tam, gdzie decyzje pojawiają się codziennie i wymagają głębokiego uczestnictwa w życiu firmy. Łatwiej również buduje relacje z menedżerami oraz zarządza dużym zespołem.
Zewnętrzny CFO sprawdza się lepiej, gdy decyzje finansowe można uporządkować w rytm tygodniowy lub miesięczny, a bieżące dane przygotowuje wewnętrzny zespół.
3. Jak dojrzały jest zespół finansowy?
Firma posiadająca sprawną księgowość, kontrolera lub analityka może potrzebować przede wszystkim osoby, która nada kierunek, interpretuje dane i pracuje z zarządem. W takim układzie zewnętrzny CFO może wykorzystywać istniejące zasoby operacyjne.
Jeżeli natomiast trzeba zbudować cały dział, rekrutować ludzi, przeprojektować odpowiedzialności i codziennie zarządzać zespołem, argument za większą obecnością CFO staje się silniejszy.
4. Jak duża jest zmienność i złożoność biznesu?
Dynamiczny wzrost, ekspansja zagraniczna, przejęcia, finansowanie dłużne, wiele spółek czy restrukturyzacja zwiększają liczbę decyzji wymagających senioralnych kompetencji finansowych.
W stabilniejszej firmie z prostszym modelem biznesowym ten sam poziom kompetencji może być potrzebny regularnie, ale w mniejszym wymiarze.
5. Czy firma potrzebuje kompetencji czy stanowiska?
Organizacja może nie potrzebować kolejnego stanowiska w strukturze, ale może bardzo potrzebować kompetencji w zakresie płynności, budżetowania, finansowania, analizy rentowności czy strategii.
Wtedy zewnętrzny model pozwala kupić określony poziom doświadczenia bez tworzenia pełnego etatu.
Kiedy CFO na etat ma większy sens?
Pełnoetatowy model warto rozważyć, gdy funkcja finansowa jest stale zaangażowana w zarządzanie firmą, a zakres odpowiedzialności rzeczywiście wypełnia cały etat.
Typowe sytuacje to duża i złożona organizacja, wiele spółek, częste inwestycje i projekty finansowania, codzienna współpraca z zarządem, potrzeba zarządzania większym zespołem albo transformacja finansowa wymagająca stałej obecności.
Kiedy zewnętrzny CFO ma większy sens?
Zewnętrzny model jest szczególnie użyteczny, gdy firma jest już zbyt złożona, aby właściciel zarządzał finansami „przy okazji”, ale nie ma jeszcze uzasadnienia dla pełnego etatu CFO.
Może dotyczyć firmy, która potrzebuje regularnego raportowania zarządczego, budżetu i prognoz, kontroli płynności, analizy rentowności, przygotowania finansowania, uporządkowania funkcji finansowej oraz wsparcia właściciela i zarządu w decyzjach.
Poznaj ekspertów, którzy dołączyli do EkspertOnline ostatnio:
Jak wygląda zakres pracy CFO?
Strategia finansowa
CFO pomaga przełożyć cele właścicieli i zarządu na finansowe konsekwencje: tempo wzrostu, potrzeby kapitałowe, oczekiwaną rentowność, inwestycje i ryzyko. Ten zakres rozwija Wąska budowa strategii finansowej firmy.
Budżetowanie i prognozowanie
Dyrektor finansowy powinien organizować proces, w którym plany sprzedaży, kosztów, zatrudnienia i inwestycji tworzą spójny obraz przyszłego wyniku oraz zapotrzebowania na gotówkę. Więcej o tym zakresie opisuje planowanie finansowe i zarządzanie budżetem.
Płynność
Firma może wykazywać zysk i jednocześnie mieć problem z gotówką. CFO powinien rozumieć przepływy pieniężne, kapitał obrotowy, zobowiązania finansowe i przyszłe potrzeby gotówkowe. To osobny zakres zarządzania płynnością finansową.
Raportowanie zarządcze
Zarząd potrzebuje niewielkiego zestawu liczb, które prowadzą do decyzji. CFO powinien określić, jakie mierniki są kluczowe, jak często są raportowane i kto odpowiada za odchylenia. Rozwinięciem jest tworzenie dashboardów KPI finansowych.
Banki i finansowanie
Przy kredycie, refinansowaniu czy inwestycji CFO przygotowuje model finansowy, prognozy i argumentację oraz prowadzi rozmowy z instytucjami finansowymi. Temat ten rozwija współpraca z bankami i instytucjami finansowymi.
Ryzyko finansowe
Rosnąca firma musi rozumieć ryzyko płynności, zadłużenia, stóp procentowych, walut czy koncentracji klientów. Zakres ten łączy się z zarządzaniem ryzykiem finansowym.
CFO na etat czy zewnętrzny CFO – porównanie
| Kryterium | CFO na etat | Zewnętrzny CFO |
|---|---|---|
| Dostępność | stała, pełny wymiar | uzgodniony wymiar i rytm pracy |
| Koszt | pełny koszt stanowiska | zależny od zakresu i czasu |
| Integracja z organizacją | bardzo wysoka | rośnie wraz z długością współpracy |
| Elastyczność wymiaru | mniejsza | duża |
| Budowa zespołu | codzienna obecność ułatwia zarządzanie | możliwa przy dobrym podziale odpowiedzialności |
| Kompetencje senioralne | zależne od możliwości rekrutacji | można kupić część czasu doświadczonego CFO |
| Ryzyko niedowykorzystania | większe przy zbyt małym zakresie | mniejsze przy właściwym wymiarze |
Tabela nie wskazuje automatycznie lepszego modelu. Ma pomóc sprawdzić, który sposób organizacji funkcji finansowej odpowiada rzeczywistym potrzebom firmy.
Ile kosztuje CFO na etat, a ile zewnętrzny CFO?
Porównywanie wyłącznie miesięcznego wynagrodzenia z fakturą za usługę może być mylące.
Przy etacie trzeba uwzględnić całkowity koszt zatrudnienia oraz fakt, że firma kupuje pełny wymiar czasu niezależnie od tego, ile pracy na poziomie CFO rzeczywiście występuje.
W modelu zewnętrznym koszt zależy zwykle od zakresu, odpowiedzialności i zaangażowania. Firma może więc korzystać z senioralnej kompetencji tylko w takim wymiarze, jaki jest potrzebny.
Jednocześnie najtańszy wariant nie musi być najlepszy. Jeżeli firma potrzebuje codziennej obecności, a kupi zbyt mały zakres zewnętrznego CFO, oszczędność będzie pozorna. Jeżeli potrzebuje dwóch dni pracy tygodniowo, pełny etat może oznaczać płacenie za niewykorzystaną zdolność.
Zewnętrzny CFO a księgowość – to nie jest ta sama funkcja
Księgowość odpowiada przede wszystkim za prawidłową ewidencję zdarzeń gospodarczych, rozliczenia i obowiązki sprawozdawcze. CFO wykorzystuje dane księgowe, ale patrzy do przodu i wspiera decyzje zarządcze.
Firma może więc mieć bardzo dobrą księgowość i nadal potrzebować funkcji CFO.
Zewnętrzny CFO a kontroler finansowy – gdzie jest granica?
Kontroler finansowy zwykle koncentruje się na danych, analizach, budżecie, raportowaniu i wyjaśnianiu odchyleń. CFO wykorzystuje te informacje do rekomendowania decyzji, zarządzania finansowaniem, płynnością, ryzykiem i kierunkiem funkcji finansowej.
W mniejszej organizacji część zadań może się przenikać. Ważne jest jednak, aby firma wiedziała, czy potrzebuje przede wszystkim sprawniejszego raportowania, czy osoby współodpowiedzialnej za decyzje finansowe na poziomie zarządu.
Kiedy właściciel powinien przestać sam pełnić rolę CFO?
Pierwszym sygnałem jest sytuacja, w której właściciel podejmuje ważne decyzje finansowe bez wystarczających danych albo poświęca coraz więcej czasu na przygotowanie informacji zamiast na prowadzenie biznesu.
Inne sygnały to brak regularnego budżetu i prognozy, brak wiarygodnego obrazu przyszłej płynności, trudność z oceną rentowności, decyzje inwestycyjne podejmowane bez modelu finansowego, niespójne raporty, rosnące zadłużenie bez jasnych limitów albo brak osoby, która potrafi zakwestionować założenia finansowe zarządu.
Wtedy pytanie CFO na etat czy zewnętrzny CFO staje się wtórne. Najpierw trzeba uznać, że funkcja finansowa wymaga profesjonalizacji.
Jak zacząć współpracę z zewnętrznym CFO?
Dobrym początkiem jest diagnoza obecnego sposobu zarządzania finansami. Trzeba sprawdzić jakość danych, raportowanie, budżet, prognozy, płynność, rentowność, finansowanie i podział odpowiedzialności.
Następnie warto ustalić konkretne rezultaty na pierwsze miesiące: uporządkowany raport zarządczy, prognozę wyniku i gotówki, proces budżetowania, analizę rentowności, plan finansowania oraz listę kluczowych ryzyk i działań.
Dopiero po takim etapie można dobrze ocenić docelowy wymiar współpracy.
Jak podjąć decyzję: CFO na etat czy zewnętrzny CFO?
Najprościej rozpisać wszystkie zadania, które mają zostać przejęte przez funkcję finansową, i podzielić je na trzy grupy: operacyjne, analityczne i zarządcze.
Jeżeli większość pracy znajduje się na poziomie operacyjnym, firma może potrzebować raczej wzmocnienia księgowości lub controllingu. Jeżeli regularnie pojawiają się decyzje dotyczące finansowania, płynności, inwestycji, ryzyka i strategii, funkcja CFO jest uzasadniona.
Dopiero wtedy warto zdecydować o modelu. CFO na etat czy zewnętrzny CFO to w istocie pytanie o to, ile senioralnej kompetencji finansowej potrzebuje firma i jak często musi być ona dostępna.
Szerszy obraz funkcji finansowej znajdziesz w obszarze Finanse dla firm.
Aktualności
FAQ – dla tematu CFO na etat czy zewnętrzny CFO
CFO na etat czy zewnętrzny CFO – co jest lepsze dla małej firmy?
Zależy od zakresu potrzeb. Jeżeli firma potrzebuje senioralnego wsparcia finansowego regularnie, ale nie przez cały tydzień, model zewnętrzny może lepiej odpowiadać rzeczywistemu obciążeniu. Pełny etat ma większe uzasadnienie, gdy zakres pracy faktycznie wymaga stałej obecności.
Kiedy firma potrzebuje CFO?
Gdy decyzje finansowe stają się zbyt złożone, aby właściciel, księgowość lub kontroler mogli samodzielnie zapewnić zarządowi potrzebne wsparcie. Sygnałami są między innymi problemy z płynnością, brak prognoz, duże inwestycje, finansowanie, szybki wzrost lub potrzeba profesjonalizacji raportowania.
Czy zewnętrzny CFO pracuje tylko kilka godzin w miesiącu?
Nie musi. Model może obejmować od kilku spotkań miesięcznie po kilka dni pracy tygodniowo. Zakres powinien wynikać z potrzeb firmy i odpowiedzialności.
Czy zewnętrzny CFO może zarządzać zespołem finansowym?
Tak, jeżeli taki zakres zostanie ustalony. Przy bardzo dużym zespole wymagającym codziennego zarządzania pełnoetatowa obecność może jednak mieć większe uzasadnienie.
Czy CFO zastępuje główną księgową?
Nie. Funkcje są różne. Księgowość odpowiada za ewidencję i rozliczenia, natomiast CFO wykorzystuje dane finansowe do planowania, zarządzania płynnością, finansowania, analizy rentowności i wspierania decyzji zarządu.
Czym różni się CFO od kontrolera finansowego?
Kontroler zwykle odpowiada za raportowanie, budżetowanie i analizy. CFO ma szerszą odpowiedzialność zarządczą: finansowanie, płynność, ryzyko, strategię finansową oraz rekomendowanie decyzji biznesowych.
Czy można zacząć od zewnętrznego CFO, a później zatrudnić CFO na etat?
Tak. Zewnętrzny model może pomóc zbudować procesy finansowe, określić docelowy zakres stanowiska i sprawdzić, jakiego wymiaru pracy firma rzeczywiście potrzebuje przed rekrutacją.
Jak ocenić, ile czasu CFO potrzebuje firma?
Najpierw trzeba rozpisać zadania, ich częstotliwość oraz poziom odpowiedzialności. Następnie oddzielić pracę księgową i analityczną od zadań wymagających kompetencji CFO. To pozwala oszacować realny wymiar funkcji.
Źródła
McKinsey & Company — The CFO’s role in helping companies navigate a crisis